Mâm cỗ ngày đầu năm gợi nhớ về nguồn cội

Ngày đăng: 25/01/2020
2,538 Read
169 Share

Ông Vĩ trả lời VnExpress về tục cúng tân niên sáng mùng 1 Tết của người Việt. 

- Tục sắm mâm cỗ cúng gia tiên sáng mùng 1 Tết của người Việt có nguồn gốc từ đâu, thưa ông?

- Tục cúng đầu năm mới xuất hiện khi các cư dân biết sử dụng Âm lịch. Trước khi có lịch, cộng đồng người Việt ăn Tết theo mùa lúa chín. Quãng thời gian ngay trước và sau Công Nguyên, cư dân Đông Sơn biết dùng lịch pháp Âm lịch từ Trung Hoa và Phật lịch từ Ấn Độ. Âm lịch hay còn gọi là lịch Kiến Dần, lấy tháng Dần (tháng giêng) làm tháng đầu tiên của năm. Người Việt ăn Tết Nguyên đán từ đó. 

Từ khi biết dùng lịch pháp, ý thức về thời gian của cư dân đã thay đổi, không phụ thuộc vào mùa lúa chín mà theo chu kỳ đều đặn với ngày, tháng, năm. Tục thờ cúng tổ tiên vì thế cũng không còn được thực hiện theo mùa lúa chín mà theo chu kỳ lịch pháp mỗi năm một lần.

Nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Nguyễn Hùng Vĩ. Ảnh: Viết Tuân 

Nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Nguyễn Hùng Vĩ. Ảnh: Viết Tuân 

Trong ngày mở đầu chu kỳ năm mới, cư dân thường có cảm hứng đầu tiên là nhớ về quá khứ để không quên mình sinh ra từ đâu. Người lớn tuổi kể lại cho người trẻ hơn về những người đã khuất. Từ xưa, dân gian gọi đó là truyền thống "bất vong bản" (không quên gốc).

Từ nguồn cảm hứng nhớ về cội nguồn ấy, dần dần người dân nhập tục thờ cúng gia tiên vào ngày Tết Nguyên đán. Trải qua nhiều đời, sự kết hợp này trở thành tục lệ, sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của người Việt. Mâm cỗ cúng gia tiên vào sáng mùng 1 Tết Nguyên đán có nguồn gốc từ đó. 

- Tục cúng gia tiên ngày đầu năm có ý nghĩa thế nào trong đời sống tinh thần người Việt? 

- Việc sắm sửa mâm cỗ cúng tổ tiên ngày đầu năm trước hết mang ý nghĩa đoàn viên gia đình. Trong gia đình có nhiều con trai, đã ra ở riêng, sáng mùng 1 Tết các con thứ thường đội mâm cỗ đến nhà bố mẹ hoặc con trưởng, để làm lễ.

Trước đây, dù bận công việc đến đâu, các gia đình người Việt vẫn duy trì tập tục này. Vì thế, lễ cúng gia tiên buổi sáng ngày đầu năm còn gọi là lễ đoàn viên. Sau khi làm lễ, mọi người trong đại gia đình ngồi trò chuyện, chia sẻ với nhau những câu chuyện tâm đắc trong năm qua.

Việc đội mâm cỗ cúng đến nhà trưởng tộc không chỉ thể hiện tấm lòng nhớ về ông bà, tổ tiên mà còn là dịp để "báo cáo" những thành quả, công việc trọng đại mà các con cháu đã làm được trong năm. Hơn nữa, dịp này ai cũng mong cầu sự giúp đỡ của tổ tiên để năm mới công việc được suôn sẻ hơn.

Khác với phương Tây, mỗi cá nhân đến tuổi trưởng thành thường độc lập hẳn với gia đình thì với người Việt dù đã trưởng thành vẫn gắn bó với gia tộc rất sâu sắc. Truyền thống của gia đình với mỗi thành viên là điều thiêng liêng. Vì vậy, tục cúng đầu năm mới của người Việt được duy trì đến nay. 

- Nghi thức cúng gia tiên ngày đầu năm được thực hiện như thế nào?

- Để chuẩn bị bày biện cỗ...

2,538 Read
169 Share
(281)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang