Dự luật PPP khó hút vốn đầu tư hạ tầng

Ngày đăng: 11/11/2019
3,427 Read
190 Share
Sáng nay (11/11), Chính phủ sẽ trình Quốc hội xem xét cho ý kiến về dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công – tư (PPP).

Sáng nay (11/11), Chính phủ sẽ trình Quốc hội xem xét cho ý kiến về dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công – tư (PPP).

Dự luật PPP khó hút vốn đầu tư hạ tầng - Hình 1
Luật PPP ra đời sẽ giải bài toán huy động nguồn vốn đầu tư cho các dự án lớn trong bối cảnh ngân sách khó khăn (Trong ảnh: Cao tốc Hà Nội Hải Phòng – một trong những dự án lớn được đầu tư theo hình thức BOT). Ảnh: T.T

Trước phiên họp này, các đại biểu Quốc hội và giới chuyên gia tài chính, nhà đầu tư dành sự quan tâm đặc biệt đến các quy định về bảo lãnh doanh thu, cách thức huy động vốn… trong dự thảo luật này.

Cơ chế chia sẻ rủi ro cần công bằng hơn

Cuối tuần qua, Bộ KH&ĐT đã công bố dự thảo Luật PPP với 11 chương và 102 điều. Ngoài các quy định kế thừa của Nghị định 63/2018, dự thảo Luật PPP còn có nhiều điều khoản, quy định mới được kỳ vọng sẽ tháo gỡ vướng mắc cho các dự án PPP trong thời gian qua.

Cụ thể, quy định về cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu, tại Khoản 2, Điều 77, dự thảo Luật PPP nêu rõ: Chính phủ cam kết chia sẻ với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP không quá 50% phần hụt thu giữa doanh thu thực tế và doanh thu cam kết tại hợp đồng; Nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP cam kết chia sẻ với Chính phủ không thấp hơn 50% phần tăng thu giữa doanh thu thực tế và doanh thu cam kết tại hợp đồng.

Ông Nguyễn Đăng Trương, Cục trưởng Cục Quản lý Đấu thầu (Bộ KH&ĐT) cho biết, cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu chỉ áp dụng đối với một số dự án PPP đặc biệt quan trọng do Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư, trên cơ sở xem xét cẩn trọng thông qua hội đồng thẩm định liên ngành cấp Trung ương, không áp dụng cho mọi dự án PPP.

Bình luận về nội dung này, ông Cao Viết Sinh, nguyên Thứ trưởng Bộ KH&ĐT cho rằng, dự thảo Luật PPP cần thiết phải chỉnh sửa quy định về tỷ lệ chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Nguyên tắc của đầu tư đối tác công – tư là Nhà nước phải chịu thiệt nhiều hơn, bởi khi làm dự án là Nhà nước đã có công trình để phát triển KT-XH. “Tuy nhiên, trong dự thảo Luật PPP lại quy định, khi dự án hụt thu thì phần nhà nước chịu không quá 50%, còn khi dự án vượt thu Nhà nước hưởng từ 50% trở lên là rất vô lý”, ông Sinh nói và cho biết, cần chỉnh sửa lại theo hướng Nhà nước chịu thiệt nhiều hơn so với nhà đầu tư. Nếu cái gì Nhà nước cũng muốn lợi hơn về phía mình, các doanh nghiệp sẽ rất khó đầu tư vào dự án PPP.

Chuyên gia kinh tế, TS. Cấn Văn Lực đánh giá, cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu là quy định mới và rất cần thiết trong dự thảo Luật PPP. “Khi tiếp xúc với nhà đầu tư nước ngoài, họ đều nhất trí cho rằng, Việt Nam cần phải có cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu với nhà đầu tư trong các dự án PPP”, ông Lực nói và cho rằng, trong dự thảo Luật PPP cần bổ sung quy định các trường hợp nào được chia sẻ rủi ro.

“Có những dự án do tham nhũng, năng lực quản trị yếu kém dẫn tới thất thu, nếu Nhà nước đứng ra bảo lãnh doanh thu cho các dự án này sẽ cực kỳ nguy hiểm. Do vậy, trong dự thảo cần phải quy định rõ các trường hợp được bảo lãnh doanh thu. Đồng thời, cần đưa ra quy định yêu cầu đối tác của nhà đầu tư là phía chính quyền phải có cơ chế để phòng ngừa rủi ro doanh thu, không thể thả rông”, ông Lực nói và gợi ý về nguồn vốn dùng để chia sẻ rủi ro doanh thu có thể thành lập Quỹ Hỗ trợ phát triển PPP.

Cần bổ sung quy định về thu hút vốn, thành lập quỹ đầu tư

Liên quan đến nguồn vốn để thực hiện dự án PPP, một trong những quy định mới của dự thảo Luật PPP so với các nghị định trước đây là cho phép doanh nghiệp dự án phát hành trái phiếu doanh nghiệp dự án PPP. Cụ thể, tại Điều 73, dự thảo Luật quy định: “Sau khi hoàn thành xây dựng công trình đối với dự án có cấu phần xây dựng hoặc sau khi chuyển sang giai đoạn vận hành đối với dự án không có cấu phần xây dựng, doanh nghiệp dự án PPP được phát hành trái phiếu doanh nghiệp dự án PPP để huy động vốn thực hiện dự án PPP”.

Ông Vũ Bằng, nguyên Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, dự thảo Luật quy định chỉ cho phép doanh nghiệp phát hành trái phiếu doanh nghiệp khi đã hoàn thành xây dựng là rất hạn chế, bởi chúng ta cần nguồn vốn ngay từ ban đầu để tham gia vào dự án. “Quy định này cần phải chỉnh sửa cho linh hoạt hơn, đơn cử như khi công trình đã xây dựng được 30 – 50% khối lượng thì cho phép phát hành trái phiếu doanh nghiệp nhưng việc phát hành đó do các nhà đầu tư tổ chức”, ông Bằng nói.

“Rất nhiều quốc gia trên thế giới ưa thích loại hình trái phiếu doanh nghiệp, bởi có thể ngân hàng không cho nhà đầu tư vay vốn nhưng lại muốn mua trái phiếu doanh nghiệp dự án ngay từ đầu. Khi mua trái phiếu doanh nghiệp có nhiều thuận lợi vì vòng đời dự án kéo dài họ có thể chuyển nhượng trái phiếu cho nhà đầu tư thứ cấp khác thay vì mua bán nợ. Sự linh hoạt của việc mua bán trái phiếu doanh nghiệp sẽ thu hút được rất nhiều nguồn tiền để đầu tư vào các dự án PPP”, ông Bằng phân tích và cho rằng, quy định về phát hành trái phiếu trong dự thảo Luật PPP không nên ghi bó buộc theo quy định của Luật Chứng khoán mà cần phải ghi theo nhiều luật khác như: Luật Doanh nghiệp, Luật chứng khoán và các luật liên quan để quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ được mở rộng nhiều hơn.

Đề cập đến việc huy động vốn tín dụng từ các ngân hàng trong nước, ông Bằng cho biết, hiện nay, tỷ lệ cho vay trung và dài hạn tại các ngân hàng thương mại đã chạm trần. Để khơi thông nguồn vốn này, xu hướng lâu dài ngân hàng Trung ương cần quản lý theo tỷ lệ an toàn tài chính, không nên quản lý theo tỷ lệ cho vay bao nhiêu vào ngắn hạn, bao nhiêu vào dài hạn.

“Nếu một ngân hàng có tỷ lệ an toàn tài chính tốt, ngân hàng đó có thể được đầu tư nhiều hơn vào các dự án PPP, không nên quy định tỷ lệ cho vay trung, dài hạn của các ngân hàng như hiện nay. Trong dự thảo Luật PPP cũng cần quy định về việc huy động vốn đầu tư từ các quỹ đầu tư. Quỹ Đầu tư đã trở nên rất phổ biến trên thế giới. Hiện nay, chúng ta đã có Quỹ Đầu tư chứng khoán, Quỹ Rủi ro, Quỹ Đầu tư bất động sản thì cũng có thể lập riêng một quỹ đầu tư cho dự án PPP để có thêm kênh huy động vốn”, ông Bằng nói.

TS. Cấn Văn Lực cũng thông tin, về cơ cấu nguồn vốn, thông thường dự án PPP sẽ gồm 4 nguồn vốn: Vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư từ 15-20%; vốn từ tổ chức tín dụng thông thường chiếm từ 40-50%, trong đó vai trò quan trọng là Ngân hàng Phát triển với nguồn vốn trung và dài hạn. Tuy nhiên, hiện nay Ngân hàng Phát triển của Việt Nam (VDB) đang trong quá trình tái cơ cấu nên chưa đáp ứng được vốn cho doanh nghiệp. Trong khi đó các ngân hàng thương mại hiện tại chủ yếu huy động vốn vay ngắn hạn, nếu cho vay dài hạn sẽ dẫn tới rủi ro kỳ hạn, tiềm ẩn nợ xấu.

Thứ ba là nguồn vốn từ thị trường vốn, cụ thể là trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu công trình theo thời gian dự án. Nguồn vốn này chiếm khoảng 20% dự án. Cuối cùng là vốn từ các quỹ đầu tư. “Quy định coi phát hành trái phiếu doanh nghiệp là nguồn vốn thứ cấp trong dự thảo Luật PPP, theo tôi là không phù hợp. Việc huy động vốn theo hình thức nào nên là phương án của doanh nghiệp, quan trọng nhất là tối ưu hoá hiệu quả”.Trong khi đó, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam cho rằng, phương án doanh nghiệp huy động vốn qua kênh trái phiếu rất khó thực hiện do cộng đồng doanh nghiệp còn non trẻ. “Trong bối cảnh các ngân hàng đã cạn trần cho vay, trong dự thảo Luật cần có quy định thành lập quỹ hỗ trợ doanh nghiệp...

3,427 Read
190 Share
(342)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang