Tên một cái hồ

Ngày đăng: 30/06/2018
3,334 Read
276 Share

Tôi sinh ra ở làng Đông Hồ. Ngày bé, mỗi lần thấy ô tô lách theo những xóm ngõ chật hẹp đi vào làng là lũ trẻ con chúng tôi lại réo nhau “có Tây về”. Họ đến xem làng làm tranh. Những vị khách du lịch ngoại quốc gần như là những người hâm mộ duy nhất còn sót lại của dòng tranh dân gian Việt Nam.

Như đa số các gia đình ở đây, nhà tôi không làm tranh, cũng không treo tranh Đông Hồ. Bố tôi thi thoảng tiếc rẻ, giá ngày xưa giữ được nghề, bây giờ đã giàu to.

Nhưng thật ra cái sự “giữ nghề” phức tạp hơn khái quát của bố tôi. Giữ nghề có thể được hiểu là kiếm được tiền nhờ bán tranh; nhưng cũng có thể là ngược lại: cương quyết nói không với dòng chảy tấp nập của thị trường để làm những thứ có giá trị di sản tinh thần và văn hóa.

Ông Quả, 56 tuổi, là nghệ nhân đời thứ 20 của dòng họ Nguyễn Hữu ở làng Đông Hồ theo nghề tranh. Đầu năm 2018, một dự án đương đại hóa dòng tranh này được một nhãn hiệu đồ uống rầm rộ khởi xướng và ra mắt. Ông không ủng hộ. Ông bảo, giới trẻ muốn hiểu dân tộc mình thì phải học, phải đọc. “Văn hóa không phải thứ phải oằn lên để nằm vừa cái khuôn thị hiếu”. Ông Quả kiên quyết chỉ làm tranh cổ.

Ông Chế, 78 tuổi, là nghệ nhân đời thứ 20 của dòng họ Nguyễn Đăng ở làng Đông Hồ theo nghề tranh. Đầu năm 2018, sân gạch nhà ông phơi chục ngàn bức tranh Bé trai ôm gà selfie, Bé gái đeo tai nghe nhảy hiphop, hay Bà Nguyệt thả tim se duyên. Ông bảo giờ được mấy người chơi tranh cổ. “Phải lắng nghe thị trường”. Ông Chế duy trì in tranh theo cả hai phong cách.

Hai câu chuyện của họ đại diện cho hai hướng “bảo tồn” đang đươc thực hiện trên làng nghề. Trong câu chuyện di sản quốc gia, sự xuất hiện của “quốc gia” xuất hiện mờ nhạt. Nỗ lực bảo tồn lớn nhất có lẽ chỉ là tấm bằng công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Nhà nước, được trao cho địa phương này đầu năm 2013. Một dự án khôi phục đình tranh cũng được lên trang cùng thời gian đó với số tiền đầu tư 60 tỷ đồng.

Nhưng đâu đó, rất thường xuyên, vẫn có những người Việt hỏi nhau Đông Hồ rộng không, sâu không, nối với sông nào. Vẫn có...

3,334 Read
276 Share
(332)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang