Phụ mẫu và thảo dân

Ngày đăng: 25/05/2019
3,749 Read
267 Share

Ba mẹ tôi sống trong khu dân cư nhỏ tại TP HCM, những căn nhà phố xếp quanh một công viên chừng 2.000 m2. Công viên là nơi sinh hoạt, vui chơi, gặp gỡ của cư dân nội khu và cả những người từ khu khác vì nó rộng rãi, mát mẻ, sạch sẽ và an ninh. Buổi sáng người ta đánh cầu lông, tập thể dục. Buổi trưa, các cụ già ra đánh cờ. Chiều, trẻ em đi học về cũng tụ tập.

Công viên được mọi người giữ gìn sạch sẽ và trật tự nhờ thuê bảo vệ và người quét dọn, chi phí do các hộ cùng đóng góp. Mỗi kỳ họp tổ dân phố, người ta hào hứng góp ý về cách sử dụng công viên sao cho hợp lý, văn minh và trật tự hơn. Công viên không phải tài sản của riêng ai, nhưng mỗi cư dân đều có ý thức giữ gìn khi sử dụng, chủ động lên tiếng vì tài sản chung đó.

Có một không gian công cộng khác, to và đẹp hơn nhiều, nhưng không được may mắn như vậy. Đó là phố đi bộ Nguyễn Huệ. Nó được xây dựng, duy trì, vệ sinh và bảo đảm an ninh từ tiền thuế, về bản chất không khác gì công viên nhỏ nhà tôi. Nhưng cứ mỗi lần có sự kiện tập trung đông người thì phố đi bộ lại ngập rác. Những công dân có đóng thuế vô tư xả rác, vô tư làm bẩn chính công trình xây dựng từ nguồn lực của chính mình.

Tại sao lại có hai thái độ ứng xử khác nhau với hai không gian công cộng chỉ cách nhau vài km như vậy? Ý thức của những người sử dụng chúng khác nhau ở chỗ nào? Tại sao người dân ý thức cao ở khu phố nhà tôi, còn ở phố đi bộ lại hờ hững?

Có hai lý do chính ở đây. Thứ nhất, khi không có ranh giới giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng, người ta sẽ cố gắng giữ gìn một tài sản nào đó để cả mình và những thành viên của cộng đồng được hưởng lợi.

Ở công viên khu phố, khi ai cũng biết ai, ai cũng nắm được quy mô và hiểu mình là một phần của cộng đồng đó, cũng như hiểu công viên dơ bẩn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của mình, người ta sẽ tự giác giữ gìn. Còn ở Nguyễn Huệ, khái niệm "cộng đồng của những cá nhân biết nhau" bị thay thế bởi một tập hợp người xa lạ từ nhiều nơi khác đến. Phố đi bộ không còn là "của ta" hay của "cộng đồng chúng ta" mà là của "nhà nước", và chuyện bẩn hay sạch cũng không ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của mình, vì đã có nhà nước lo.

Khi những vấn đề công cộng vượt quá sức và phạm vi kiểm soát của cá nhân hay một tập thể quy mô vừa phải, chúng ta đang có thái độ là mặc kệ, thờ ơ và coi trách nhiệm đó không liên quan đến mình. Ít ai hiểu rằng, trong một xã hội, công dân luôn là chủ thể, và nhà nước là tổ chức do công dân bầu ra để vận hành xã hội chung của mình.

Thứ hai, vai trò nhà nước trong câu chuyện này đã bị lu mờ. Trong một xã hội dân chủ, nhà nước có bốn vai trò chính: cung cấp dịch vụ công, giữ gìn - phát triển hạ tầng xã hội, tái phân phối thu nhập và ổn định kinh tế. Hai "dịch vụ" quan trọng công dân đang trực tiếp sử dụng hàng ngày từ nhà nước là dịch vụ công và hạ tầng xã hội. Dịch vụ công cần thiết cho mỗi công dân, như giáo dục, y...

3,749 Read
267 Share
(374)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang