Những mắt xích rời

Ngày đăng: 07/06/2019
3,339 Read
196 Share

Tháng 10/2018, khi chúng tôi thực hiện một phóng sự về ma túy tại Việt Nam, đề bài được tôi đưa ra một cách ngây thơ: mô tả phương thức hoạt động của các đường dây này bằng việc phân tích tài liệu.

Chúng tôi khảo sát hơn 200 bản án ma túy đã được công bố ở các tòa cấp tỉnh, đối chiếu với thông tin trên báo chí, phỏng vấn trực tiếp những cán bộ tham gia đánh án, lên biên giới tâm sự với người dân. Logic mới đầu có vẻ rất đơn giản. Nếu một người có ma túy trong tay thì anh ta phải mua từ ai đó. Người này lại cũng phải mua từ ai đó khác, cứ thế sẽ dẫn lên được cấp cao nhất, và nghiên cứu hoạt động của các "mắt xích" thì tất nhiên sẽ tìm ra được hình dáng của "đường dây" để phục vụ độc giả.

Tôi nghĩ mọi độc giả của VnExpress đều hiểu cảm giác tò mò hợp lý này, khi bình luận dưới các bài viết của mục Pháp luật. Khởi tố một người buôn ma túy cũng giống một người đưa hối lộ hoặc "lợi dụng chức vụ quyền hạn", hành vi của anh ta phải có một hoặc nhiều chủ thể hợp tác, hưởng lợi. Một lãnh đạo khối kinh tế nhà nước bán rẻ đất công sản cũng giống một tay bán 2 tép ma túy ở chân cầu Long Biên, đối tác của anh ta là ai, kẻ bảo kê và đỡ đầu là ai, bắt anh ta khai ra, truy tìm là sẽ ra cả đường dây, chúng ta nghĩ.

Tôi thật ra đã luôn nghĩ như thế từ ngày bé, mỗi lần lai vãng ở đường tàu khu Cầu Đất và Mê Linh ở Hải Phòng - địa chỉ nổi tiếng bậc nhất miền Bắc về ma túy hai thập niên trước. Tôi nhìn thấy những cuộc giao dịch đơn giản, tiền được trả qua một ô cửa và tép ma túy đi ra, giữa ban ngày.

Tôi hay tưởng tượng mình là một anh hùng công lý, có thể túm ngay lấy hai kẻ đang mua bán đó, đấm cho chúng vài phát, mắt trừng lên theo kiểu Bruce Willis, và hỏi: mày đã mua ma túy từ ai. Cứ thế, cứ thế, tôi sẽ leo thang tiêu diệt đường dây buôn bán trên toàn quốc gia. Và tôi tự hỏi rằng sao "người lớn" với tất cả vũ khí và lực lượng của họ, không thể làm việc đơn giản này.

Ý niệm về công lý này, đơn sơ nhưng vững chãi. Bất chấp việc tôi đã thành "người lớn" và làm một nghề phải tiếp xúc với nhiều nan đề của xã hội, cảm quan này không thay đổi.

Kịch bản gốc của bài ma túy phá sản. Càng đọc, chúng tôi càng nhận ra một thực tế khó chấp nhận (với những người ngoài cuộc): các mắt xích đứt rời khỏi đường dây ngay khi chúng bị bắt. Như một nhà ảo thuật trên America's Got Talent có thể tháo một mắt xích ra, ném nó về phía ban giám khảo trong sự kinh ngạc mà không hề làm đứt cả đoạn xích sắt đang cầm trên tay.

Phần lớn các bản án mô tả về việc bị can đã mua hàng cân ma túy, trị giá hàng trăm triệu đến cả tỷ đồng, từ một nhân vật vô hình, không có quan hệ trước. Một số thậm chí còn có kẻ "bỗng dưng đến nhà gạ mua bán ma túy". Một luận điểm rất khó tin. Nhưng luật pháp làm việc theo bằng chứng. Những nhân vật vô hình này, tất nhiên, chúng tôi hiểu rằng trong tài liệu của cơ quan điều tra có thể có tên...

3,339 Read
196 Share
(333)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang