‘Nền kinh tế’ sách giáo khoa

Ngày đăng: 29/06/2020
2,509 Read
179 Share

Thị trường sách giáo khoa khá tương đồng với thị trường biệt dược. Người kê đơn không trả tiền thuốc mà là người bệnh.

Một người bạn ba năm trước đã nhờ tôi mua hộ cuốn sách giáo khoa của Đức để chồng cô, thuộc ban biên soạn sách giáo khoa phổ thông mới tại Việt Nam, tham khảo. Anh là giảng viên một đại học sư phạm lớn. Ngoài anh, một số bạn bè tôi, đều rất giỏi chuyên môn, tâm huyết và có kinh nghiệm giảng dạy ở cả những nước có nền giáo dục tiên tiến nhất cũng tham gia biên soạn sách giáo khoa mới. Họ vô cùng bận rộn, nhưng luôn sẵn sàng khi được triệu tập để soạn sách. "Sách giáo khoa hiện nay ra đời từ đầu những năm 2000, nội dung và hình thức đã lạc hậu quá, phải thay đổi thôi", bạn giải thích vì sao nhận lời làm sách không chút lăn tăn. Tôi mừng lắm. Sách giáo khoa mới được biên soạn bởi những người có trình độ, kinh nghiệm, tâm huyết và tư duy mở.

Nghị quyết 88 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông của Quốc hội đã đem đến rất nhiều kỳ vọng về nội dung, hình thức và đặc biệt là kỳ vọng về số tiền mỗi gia đình phải chi trả cho sách giáo khoa. Thay vì chỉ có Nhà xuất bản Giáo dục độc quyền xuất bản sách giáo khoa như trước đây, nay có ba nhà xuất bản in ấn, phát hành và cung ứng sách ra thị trường. Độc quyền trong xuất bản và phát hành mặt hàng đặc biệt này hy vọng sẽ được gỡ bỏ. Người dân chờ đợi giá sách sẽ hạ.

Nhưng khi các nhà xuất bản lần lượt thông báo giá bán sách mới đầu năm nay, nhiều người cảm thấy choáng váng. Giá sách giáo khoa mới không hề giảm mà tăng gấp 3,5 tới 4 lần so với giá bộ sách hiện hành, tức là tăng 350 % tới 400 %, một kỷ lục về tốc độ thay đổi giá mặt hàng thiết yếu. Với những gia đình kinh tế khá giả và ít con, việc tăng giá thành sách có thể không tác động nhiều. Song với phần đông gia đình Việt Nam, thu nhập trung bình trở xuống, hoặc đông con, hoặc gặp khó khăn mùa Covid, đây thực sự không phải tin hay.

Sách giáo khoa là một thị trường đặc biệt, bởi những người có tiếng nói quyết định trong việc chọn mua và sử dụng sách - lãnh đạo các trường học và chính quyền các tỉnh, thành phố - lại không phải là người trực tiếp bỏ tiền ra mua sách như học sinh và phụ huynh. Vì vậy, yếu tố thuận mua, vừa bán trong nền kinh tế thị trường không tồn tại trong "ngành sách giáo khoa" mà thuật ngữ kinh tế tiếng Anh dùng riêng cụm từ "textbook industry". Người mua, phụ huynh và học sinh, trở thành người buộc phải trả giá cho sự lựa chọn mà họ không đưa ra. Thị trường sách giáo khoa khác cơ bản thị trường hàng hóa tự do, nhưng có nhiều điểm tương đồng với thị trường thuốc biệt dược. Hẳn ta còn nhớ, sau khi có thông tư liên bộ Y tế - Tài chính năm 2012 về giá thuốc, giá thuốc Tây tại Việt Nam đã giảm so với trước 20% tới 30 %. Một trong những nguyên nhân được báo chí công khai là nhiều bác sỹ đã được trình dược viên lót tay để kê đơn có tên thuốc của hãng họ.

Ai từng làm trong ngành in ấn đều hiểu, giá thành để in một cuốn sách thường chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong giá bìa sách. Với thị trường lớn tới hơn 8 triệu học sinh tiểu học năm học vừa qua và 1,7 triệu học sinh sẽ vào lớp...

2,509 Read
179 Share
(227)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang