Não nhanh hơn tay

Ngày đăng: 27/07/2020
2,675 Read
178 Share

“Share” cái gì trên mạng xã hội trong thời đại dịch này là một câu hỏi lớn. Nó không dễ trả lời.

Không dễ trả lời vì chúng ta biết quá ít về tác động mà đại dịch có thể tạo ra; vì tâm lý chúng ta lo lắng; vì ta không còn biết cách nào hiệu quả hơn để chung tay với cộng đồng ngoài việc "share" (chia sẻ) thông tin đến cho mọi người. Đó là quyền năng tốt đẹp mà thời đại Internet đã mang đến.

Nhưng vừa có ca nghi nhiễm ở Đà Nẵng, đến chiều thứ Sáu tin tức kiểu "sân bay Đà Nẵng vỡ trận" đã lan đầy trên mạng, người người rủ nhau đi mua mì ăn liền. Câu hỏi "nên share gì" lại phải được đặt ra.

Đầu tháng 2/2020, khi WHO và giới chức toàn cầu còn chưa thống nhất được quan điểm về khẩu trang trong phòng dịch, Góc nhìn đăng một bài của bác sĩ Võ Xuân Sơn. Trong bài viết đó, bác sĩ Sơn công khai khuyến nghị đeo khẩu trang.

Lập luận của ông: "Trong y học điều trị, rất nhiều trường hợp, rất nhiều thời điểm, bác sĩ phải đưa ra quyết định dựa trên kinh nghiệm chứ không thể chờ đợi các kết quả nghiên cứu. Nếu ai cho rằng việc ủng hộ mang khẩu trang như một biện pháp phòng dịch biến tôi thành "bác sĩ vườn", tôi cũng vui lòng".

Giờ phút này, tôi nghĩ mình có quyền nói đó là lời khuyên đúng. Nhưng tại sao chúng tôi quyết định đăng một lời kêu gọi hành động của một vị bác sĩ nói thẳng rằng ông không dựa vào luận cứ khoa học, mà dựa vào kinh nghiệm? Tôi, người duyệt bài đó, không cho rằng mình hiểu biết hơn WHO. Phải ít ngày sau bài đó, Bộ Y tế mới chính thức quy định hóa việc đeo khẩu trang toàn cộng đồng.

Có mấy lý do tôi phát tán thông điệp này: tác giả là người có kinh nghiệm y học lâm sàng; ông đã suy nghĩ sâu trước khi đưa ra khuyến nghị; và đặc biệt, ông đưa ra một giải pháp cụ thể và khả thi cho tình huống khẩn cấp.

Bài viết đã lật vấn đề đến hai lần: chưa có nghiên cứu khẳng định tác dụng không có nghĩa là không tác dụng; và cũng không có cơ sở nào khẳng định đeo khẩu trang là có hại. Nếu ngày mai, có nghiên cứu khẳng định đeo khẩu trang làm lây Covid-19 nhanh hơn, thì tôi đành chấp nhận rủi ro cùng với anh Sơn.

Ban có thể tự hỏi rằng trong những gì mình đã share trên mạng xã hội suốt nửa năm qua liên quan đến đại dịch, có bao nhiêu tin tức và lời kêu gọi hội đủ ba yếu tố: đã qua quá trình phản biện; người phản biện có kinh nghiệm trong vấn đề bàn tới; và cuối cùng đưa ra giải pháp khả thi?

Bạn có thể nói mình không phải là biên tập viên. Chúng tôi ăn lương toàn thời gian để "phụng sự độc giả". Còn bạn không có trách nhiệm phải đấu tranh nửa ngày để quyết định "share" thứ gì đó trên facebook.

Nhưng ngay lúc này, mỗi người trong chúng ta đều là một chiến binh chống dịch. Hoặc ngược lại, trong giây phút ta có thể thành một Mỵ Châu, hủy hoại cơ đồ quốc gia vì niềm tin chất phác.

Covid-19 khiến mỗi người chúng ta chịu trách nhiệm lớn hơn với cộng đồng. Ngày thường, thể trạng xã hội khỏe mạnh và năng lực tự điều chỉnh cao. Nhưng cơ thể xã hội đang yếu. Nó mẫn cảm với thông tin và các lời kêu gọi. Có một số tiêu chuẩn của chia sẻ nội dung trên mạng buộc phải được nâng lên.

Các nhà khoa học Mỹ mấy tháng trước đã tìm đến khoa học thần kinh để tìm hiểu xem tin tức kiểu gì thì "hiệu quả" cho chống dịch. Một phòng thí nghiệm tại Texas đeo máy điện não đồ cho tình nguyện viên và cho họ xem tin tức về Covid-19. Kết quả chỉ ra khán giả rất chú ý đến các tin tức kinh hãi vào lúc đầu, như nhà xác hết chỗ hoặc tình cảnh thảm họa tại Italy. Nhưng não họ sẽ ngừng xử lý tin này khi nhận ra mình bị quá tải.

Ngược lại, họ sẽ dành...

2,675 Read
178 Share
(297)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang