Khi lũ về đánh úp

Ngày đăng: 28/06/2018
2,766 Read
152 Share

Đó là một người Thái khoảng 30 tuổi, mới cùng vợ và con dọn ra khỏi nhà bố mẹ, “ở riêng” cạnh một con suối, ở Phong Thổ, Lai Châu.

Khu này là đất ruộng, được bố mẹ chia cho nên vợ chồng anh dựng nhà lên để ở. Gọi là nhà chứ nó chỉ gồm những cây cột bằng thân tre và các tấm phên bằng vải bạt nhựa nhiều màu. Vợ anh làm mọi việc, chăm con, chăm lợn, gà, nhà cửa… kể cả nấu rượu cho chồng. Còn anh chỉ ngủ, thức dậy và uống rượu.

Trong câu chuyện với anh, tôi hỏi tại sao lại làm nhà ở đây. Đây là khu vực nguy cơ bị lũ quét rất cao vì chỉ cách dòng suối vài chục mét. Chưa kể nếu lũ kéo về rất nhanh, người gần như không có đường chạy. Con đường duy nhất để người bên thung lũng bên này chạy thoát dòng nước dữ là phải băng qua một cây cầu sắt đã cũ, vắt ngang chính con suối đó để qua bờ bên kia, đến con đường trên sườn núi.

Anh bảo đây là đất bố mẹ chia cho, họ không có lựa chọn nào khác. Họ cũng chưa từng nghĩ nên chuyển đi nơi khác vì các yếu tố làm nên sinh kế đều nằm ở đây, chuồng lợn, gà, ruộng ngô, nương sắn và cả cái ao mới đào để nuôi cá mà vợ anh chăm chút hàng ngày.

Tôi tới khảo sát vì địa bàn này từng có lũ quét đi qua. Khi rời nhà anh, tôi nhìn thấy tất cả những hộ dân xung quanh đó, khoảng 50 hộ, với hơn trăm con người đều có nguy cơ gặp nguy hiểm rất cao khi lũ đổ về. Nếu lũ quét bất ngờ đánh úp như hôm qua ở nhiều nơi tại Lai Châu, Hà Giang, thì toàn bộ 50 gia đình đó rất có thể sẽ bị cuốn trôi. Toàn bộ khu nhà dân sẽ chìm trong nước đầu tiên, rồi mới tới cây cầu và con đường. Ơn trời là một cơn lũ lớn chưa đến nữa với bản của anh.

Những người đã chết và mất tích trong lũ quét ở Tây Bắc những ngày này, nhiều người sống trong những căn nhà gần suối như thế. Họ đã ở trong nhà mà không được nhận bất cứ một thông tin cảnh báo nào, hoặc họ đã cố gắng tìm cách giữ lại tài sản của mình từ tay lũ dữ.

Và quan trọng nhất, họ cũng như nhiều người Dao, người Mông, người Thái tôi từng gặp trong những năm nghiên cứu về thiên tai và biến đổi khí hậu, chưa bao giờ lường rằng lũ có thể đến nhanh, dâng lên cao và dữ dội như thế. Họ cũng như cụ, ông, bà của họ, chưa từng nghĩ thiên tai có thể đánh úp ngôi nhà của mình. Họ vẫn tin vào vốn sống về kiến thức bản địa, về sự thông thuộc địa hình. Nhưng mọi thứ giờ đã khác.

Với lũ ống và lũ quét ở miền núi, từ xưa tới nay, hầu hết người dân đối phó chỉ bằng dựa vào kinh nghiệm bản địa nhiều đời của mình. Họ thường căn cứ vào lượng mưa, số ngày mưa, mực nước sông suối, tính nết tùy con...

2,766 Read
152 Share
(249)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang