Câu vè và câu hỏi

Ngày đăng: 05/07/2018
2,210 Read
146 Share

Cho đến vài thập kỷ trước, người Việt Nam vẫn chịu khó làm thơ vè về thời đại mình sống. Những câu văn vần ngắn ngủi, nhưng truyền tải được tinh thần của cả một thời kỳ, mà ngay cả với những người trẻ tuổi, chưa từng đi qua, cũng hình dung được bức tranh xã hội.

Thơ rằng: “Ai về công tác tỉnh xa - Xem lũ đầy tớ xây nhà bê tông - Tớ ơi, mày có biết không? - Chúng ông làm chủ mà không bằng mày”.

Thơ rằng: “Một người làm việc bằng hai - Để cho chủ nhiệm mua đài mua xe”.

Hay thơ rằng: “Bộ xuống thì Bộ rất thương - Về đến nửa đường thì Bộ đã quên”.

Mấy câu ca dao tục ngữ thời bao cấp ấy, bây giờ đã có vẻ quá vãng, mới được một nhà xuất bản in vào sách cùng với biếm họa. Nhưng bằng cách nào đó, xã hội Việt Nam vẫn duy trì nhiều hằng số khiến cho ai đọc cũng hiểu thơ ấy đang nói đến cái gì. Và người đọc, dù sống ở thế kỷ 21, cảm nhận được sự chua chát tỏa ra.

Tại sao lại có sự chua chát kiểu ấy? Tôi tự hỏi, rồi tự trả lời: cũng giống như ca dao tục ngữ thời phong kiến, thì thời đại mà chủ nghĩa quan liêu thắng lợi, người ta cũng phải dùng thơ vè kiểu ấy để than thân trách phận. Người ta kêu “ai về” để “xem lũ đầy tớ xây nhà bê tông”. Người đưa ra những lời tố cáo: “Cá trôi cá chép móc câu, cá nhân móc ngoặc cúi đầu theo phe” - như là một chân lý khách quan ngoài tầm với. Những tiếng than bất lực.

Bây giờ thì trừ một vài độc giả vui tính của VnExpress như David Tèo hay Duy Tuấn - người Việt Nam đã ít làm vè hơn. Những tiếng ngửa cổ than trời không còn là công cụ đấu tranh chủ yếu. Ở thời đại này, có nhiều công cụ hiệu quả hơn để đối đầu với tiêu cực. Người Việt Nam bây giờ không muốn đặt vè. Họ muốn đặt thẳng các câu hỏi.

Các câu hỏi liên tiếp dành cho hệ thống công quyền được đặt ra trên mặt báo, trên mạng xã hội. Sau các câu hỏi là các sức ép đòi được trả lời. Cái tâm lý chỉ biết tặc lưỡi kêu “ai về mà xem” đang dần thay thế bằng việc chỉ đích danh đối tượng cần chất vấn.

Và điều đáng bàn nhất trong bước tiến này: hệ thống quan liêu, từ chỗ ít ai dám chất vấn, chỉ phải nghe mấy câu vè bâng quơ, bỗng nhiên phải đối mặt với nhiều câu hỏi khó. Và rất nhiều người, nhiều tổ chức hình thành...

2,210 Read
146 Share
(220)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang