Bất bình đẳng cơ hội

Ngày đăng: 29/07/2019
3,200 Read
187 Share

Bạn vong niên của tôi có bằng tiến sĩ kinh tế từ khi chưa đầy 30 tuổi tại Mỹ. Anh là một trong số những người Việt đầu tiên sang Mỹ du học. Từ ngày đỗ đạt đến tận bây giờ, khi đã về hưu, anh có một sự nghiệp rất thành công ở xứ người. Sau khi nghỉ hưu trong một tổ chức quốc tế lớn ở Washington DC, anh hiện vẫn bận rộn với công việc cố vấn kinh tế cho chính phủ một nước Trung Đông.

Mới đây, sau chuyến về thăm quê, một thành phố miền Trung Việt Nam, anh tâm sự "anh thấy mình may mắn quá". Hầu hết những người bạn cùng tuổi, cùng hoàn cảnh như anh thuở thiếu thời vẫn đang phải chật vật từng ngày với nhiều nghề để mưu sinh. "Cái anh khác các bạn chỉ là cơ hội du học mà thôi", anh nói. Từ bước ngoặt đó, đời anh khác xa các bạn rất nhiều.

Có lẽ bạn tôi quá khiêm tốn. Những người đi du học rồi ở lại Mỹ làm việc, như tôi và anh, cũng trải qua những nỗ lực riêng tư, đối mặt với sự cô đơn của người xa tổ quốc, phải luôn cố gắng để không bị coi thường vì mình là người châu Á nhập cư.

Nhưng tôi nghĩ về các bạn cấp ba của tôi ngày xưa ở trường Amsterdam Hà Nội. Phải đến một phần ba  đang định cư ở nước ngoài.

Các bạn cùng lớp đại học hầu hết cũng đang ở lại Hà Nội để xây dựng sự nghiệp, rất ít người quay lại quê mình. Tất cả chúng tôi đều có điểm chung là muốn sống ở nơi mình có nhiều cơ hội nhất. Nhưng còn những người vẫn ở quê, kinh doanh nhỏ, làm nông nghiệp hay đi làm thuê, tất nhiên họ chọn cơ hội của mình. Tôi từng hỏi lý do vì sao người này, người kia ở lại quê nhà, họ bảo vì thành phố khó sống quá, vì không quen biết, không có vốn, không biết bao giờ mua được nhà... Và cái khó của người này, thực ra rất khác với cái khó của người kia.

Kinh tế Việt Nam không ngừng tăng trưởng trong mấy chục năm qua. Các chỉ số đo bất bình đẳng như hệ số Gini tương đối ổn định so với nhiều nước. Nhưng xã hội vẫn "phân loại" con người theo những cơ hội khác nhau, tùy vào hoàn cảnh gia đình và nơi sinh sống.

Chẳng xa xôi gì, những sinh viên "bị" sửa điểm thi đại học ở một số tỉnh chủ yếu rơi vào các gia đình có tiền hoặc có quyền. Các nước có nền giáo dục tiên tiến như Mỹ cũng ồn ào các vụ minh tinh Hollywood chạy điểm vào đại học cho con. Nhiều nhà quan sát cho rằng, Tổng thống Trump thắng cử nhờ khai thác rất tốt khía cạnh bất bình đẳng cơ hội của các tầng lớp xã hội khác nhau trong các bài diễn văn tranh cử. Chẳng hạn, ông tuyên bố người nhập cư trái phép không được phép nhận các quyền lợi và cơ hội bình đẳng như công dân Mỹ.

Sự bình đẳng của những nhóm người khác nhau trong xã hội được giải thích bởi ba yếu tố chính. Thứ nhất, bởi nỗ lực cá nhân. Ví dụ, ai học giỏi hơn thường thi đỗ đại học với...

3,200 Read
187 Share
(319)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang