Ý nguyện che giấu

Ngày đăng: 13/06/2018
3,359 Read
257 Share

Những ai làm việc nơi công sở có lẽ đều từng tự vấn về “chính trị văn phòng”: tại sao một người vừa mới khen mình xinh đẹp lại có thể thì thầm với kẻ khác là mình vừa già vừa xấu? Tại sao một đề xuất khi hỏi ý kiến từng cá nhân thì ai cũng đồng tình, đôi khi là 100%, nhưng đến khi đem ra bỏ phiếu thì bị phủ quyết?

Độc giả nào từng thất vọng về những giả dối đó sẽ bớt muộn phiền hơn nếu biết hiện tượng này thực ra là một đề tài khoa học có tính thực tiễn cao. Timur Kuran, một giáo sư kinh tế học người Mỹ gốc Thổ, gọi đó là “preference falsification”, tạm dịch là “ý nguyện che giấu”. Nó mô tả việc người được hỏi che giấu suy nghĩ và mong muốn thật sự của mình dưới những áp lực từ môi trường sống hay xã hội.

Ý nguyện che giấu có mặt khắp mọi nơi. Ngoài công sở, chúng ta có thể tặc lưỡi đóng góp một khoản từ thiện khi mọi người xung quanh đều làm, hay gật đầu đồng ý với tất cả các câu hỏi từ tổng đài chăm sóc khách hàng của một cửa hiệu mới mua đồ vì ngại mất thời gian. Vaclav Havel, một nhà văn và là nguyên tổng thống Czech, từng băn khoăn như vậy khi nhìn thấy một bức cổ động trong nhà một người bán hoa quả. Hoá ra anh ta không treo bức cổ động vì thực tâm ủng hộ điều gì, mà làm vậy chỉ để tránh bị làm phiền. “Thôi nào, tôi ủng hộ điều anh nghĩ đấy, hãy đi hỏi người khác đi”, logic của hành động đó là như vậy.

Ở mức độ vĩ mô hơn, điều này cũng giải thích vì sao có những con số đáng ngờ khi khảo sát lấy ý kiến. Báo cáo của Bộ Nội vụ cho rằng mức độ hài lòng với dịch vụ công của người dân đạt mức trung bình là 80%, ở một số địa phương thậm chí lên đến 95%. Thế nhưng nếu tất cả đều hài lòng với dịch vụ công như vậy, tại sao vẫn nhiều phàn nàn, vẫn nhiều khiếu nại, và nhà nước vẫn tiếp tục thúc đẩy kế hoạch cải cách hành chính sau 30 năm thực hiện?

Trên bình diện cá nhân, ý nguyện che giấu thường không phải là vấn đề to tát. Thực ra trong cuộc sống, không ai...

3,359 Read
257 Share
(304)
:
TIN BÀI NÓNG!!!
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
Về đầu trang